ผ้ากันสะเก็ดไฟงานเชื่อมแต่ละชนิดทนความร้อนได้ไม่เท่ากัน เลือกผิดจะทำให้ผ้าไหม้ทะลุก่อนจบงาน งานเชื่อมและงานตัดโลหะที่มีสะเก็ดไฟกระเด็นและความร้อนสะสมจึงต้องเลือกวัสดุให้ตรงกับลักษณะงานจริง ไม่ใช่เลือกตามความเคยชิน เช็กให้ชัดว่าแต่ละวัสดุเหมาะกับงานแบบไหน
ผ้ากันสะเก็ดไฟงานเชื่อมมีกี่กลุ่ม
แบ่งตามวัสดุตั้งต้นได้ 2 กลุ่มหลัก
กลุ่มผ้าใยแก้ว (Fiberglass) ทอจากเส้นใยที่ทำจากแก้วหลอมเหลวดึงเป็นเส้น ใช้งานได้ถึง 550-800°C ขึ้นกับชนิดการเคลือบผิว น้ำหนักเบากว่า เหมาะกับงานเชื่อมทั่วไปที่สะเก็ดไฟไม่รุนแรงมาก
กลุ่มผ้าซิลิก้า (Silica) ทอจากเส้นใยซิลิก้าความบริสุทธิ์สูง คือมีสัดส่วนซิลิคอนไดออกไซด์ (ส่วนประกอบหลักในทรายและแก้ว) สูงเป็นพิเศษ ทำให้ทนความร้อนต่อเนื่องได้ถึง 1,000°C สูงกว่าผ้าใยแก้วทั่วไปมาก เหมาะกับงานที่มีโลหะหลอมกระเด็นโดยตรง เช่น งานหล่อหรืองานเชื่อมที่ใช้กระแสไฟสูง
ทั้งสองกลุ่มเป็นผ้าทอจากเส้นใยแร่ที่ไม่ติดไฟ ไม่ใช่ผ้าฉาบสารกันไฟแบบผ้าทั่วไป จึงไม่มีสารเคลือบกันไฟที่หลุดล่อนหรือเสื่อมสภาพเมื่อโดนความร้อนซ้ำหลายรอบเหมือนผ้ากันไฟชนิดอื่น ชนิดการเคลือบผิวมีผลต่อคุณสมบัติของแต่ละรุ่น เช่น การเคลือบอะลูมิเนียมช่วยสะท้อนความร้อนออกจากตัวผ้า ส่วนการเคลือบซิลิโคนช่วยให้ผ้าทนน้ำมันและสารเคมีได้ดีขึ้น ส่วนอุณหภูมิใช้งานของแต่ละรุ่นให้ดูตามตารางสเปกด้านล่าง
ตารางเทียบสเปกจริงจากหน้าสินค้า
| รุ่น | ประเภท | น้ำหนัก | อุณหภูมิใช้งาน | จุดเด่น |
|---|---|---|---|---|
| FBGASIA 430 | ผ้าใยแก้วเปล่า | 430 g/m² | ถึง 550°C | ม่านกันสะเก็ดไฟงานเชื่อมทั่วไป |
| SC531 | ใยแก้วเคลือบอะลูมิเนียม | 450 g/m² | ถึง 550°C | สะท้อนความร้อน ใช้เป็นผ้าห่มกันไฟ |
| SC450 | ใยแก้วเคลือบซิลิโคน | 850 g/m² | ถึง 800°C | ทนน้ำมันและสารเคมี ยืดหยุ่นถึงลบ 60°C |
| FB 880 | ผ้าใยแก้วเปล่าน้ำหนักมาก | 800 g/m² | ถึง 550°C | หนักเป็นพิเศษ ป้องกันสะเก็ดไฟและประกายไฟรุนแรง |
| SC600 | ผ้าซิลิก้า ความบริสุทธิ์ 96% ขึ้นไป | 600 g/m² | 1,000°C | ทนความร้อนสูงสำหรับงานโลหะหลอม |
| SC1136 | ผ้าซิลิก้าน้ำหนักมาก | 1,240 g/m² | 1,000°C | หนักเป็นสองเท่าของ SC600 ป้องกันการกระเด็นรุนแรงกว่า |
หน่วย g/m² คือน้ำหนักผ้าต่อพื้นที่ 1 ตารางเมตร ตัวเลขยิ่งสูงแปลว่าผ้ายิ่งหนา ตัวเลขทั้งหมดในตารางคัดจากตารางสเปกหน้าสินค้าโดยตรง
น้ำหนักผ้าบอกอะไร
ผ้าที่หนักกว่าทนสะเก็ดไฟและแรงกระแทกได้ดีกว่า แต่ดัดเข้ารูปยากกว่าและมีน้ำหนักมากเมื่อทำเป็นผืนใหญ่ FB 880 ที่ 800 g/m² เหมาะกับม่านกันไฟขนาดใหญ่ที่ต้องรับสะเก็ดไฟตลอดวัน ส่วนรุ่นเบาอย่าง FBGASIA 430 เหมาะกับงานที่ต้องพับหรือเคลื่อนย้ายบ่อย เพราะยกและเก็บได้ง่ายกว่า ไม่เป็นภาระต่อคนงานที่ต้องเคลื่อนย้ายทุกวัน
เลือกอย่างไรให้เหมาะกับงาน
- ดูความรุนแรงของสะเก็ดไฟ งานเชื่อมไฟฟ้าทั่วไปใช้ผ้าใยแก้วได้ งานตัดพลาสมาหรือมีโลหะหลอมกระเด็นโดยตรงควรขยับไปใช้ผ้าซิลิก้าที่ทนความร้อนได้สูงกว่า
- เช็คสภาพแวดล้อมรอบข้าง ถ้ามีคราบน้ำมันหรือสารเคมีในพื้นที่ทำงาน ควรเลือกรุ่นเคลือบซิลิโคนอย่าง SC450 ที่ทนน้ำมันและยังยืดหยุ่นได้ดีแม้ในที่เย็น
- ประเมินรอบการใช้งาน งานที่ต้องกางและเก็บผ้าทุกวันควรเลือกน้ำหนักเบาเพื่อความสะดวก ส่วนม่านกันไฟติดตั้งถาวรเลือกน้ำหนักมากได้เพราะไม่ต้องเคลื่อนย้ายบ่อย
ผ้ากลุ่มนี้ยังใช้เป็นผ้าชั้นนอกของฉนวนตัดเย็บแบบถอดประกอบได้ ไม่ได้จำกัดแค่ทำม่านกันไฟอย่างเดียว โรงงานที่มีทั้งงานเชื่อมและงานหุ้มฉนวนวาล์วจึงมักสั่งผ้ากลุ่มเดียวกันไปใช้ได้หลายจุดในคราวเดียว ช่วยลดความยุ่งยากในการสต๊อกวัสดุหลายชนิดพร้อมกัน
การเลือกผ้าผิดกลุ่มเกิดได้เมื่อไม่เช็คอุณหภูมิใช้งานจริงของหน้างานก่อน ผลคือผ้าอาจไหม้ทะลุกลางงานและต้องหยุดงานเปลี่ยนผ้ากะทันหัน การสอบถามอุณหภูมิสูงสุดที่หน้างานเจอจริงก่อนสั่งซื้อจึงสำคัญกว่าการดูแค่ชื่อรุ่น
สรุป
ผ้ากันสะเก็ดไฟงานเชื่อมแบ่งเป็นกลุ่มผ้าใยแก้วที่ทนความร้อนได้ถึง 550-800°C และกลุ่มผ้าซิลิก้าที่ทนได้สูงถึง 1,000°C สำหรับงานที่มีโลหะหลอมกระเด็นโดยตรง น้ำหนักผ้าที่มากขึ้นช่วยทนสะเก็ดไฟและแรงกระแทกได้ดีกว่าแต่ดัดเข้ารูปยากกว่า การเลือกใช้ต้องดูความรุนแรงของสะเก็ดไฟ สภาพแวดล้อมหน้างาน และรอบการใช้งานประกอบกัน ไม่ใช่เลือกจากชื่อรุ่นเพียงอย่างเดียว
คำถามที่พบบ่อย
ผ้าใยแก้วกับผ้าซิลิก้าเลือกแบบไหนดีกว่ากัน
ขึ้นกับอุณหภูมิหน้างาน ต่ำกว่า 550-800°C ใช้ผ้าใยแก้วได้ ถ้าเกินหรือมีโลหะหลอมกระเด็นโดยตรงให้ใช้ผ้าซิลิก้าที่ทนความร้อนได้ถึง 1,000°C
ผ้ากันสะเก็ดไฟงานเชื่อมซักได้ไหม
หน้าสินค้ายังไม่ระบุวิธีทำความสะอาด ควรสอบถามทีมขายตามรุ่นที่เลือกใช้ก่อนนำไปซักหรือทำความสะอาดเอง
ผ้าเคลือบซิลิโคนต่างจากผ้าเปล่าอย่างไร
ผ้าเคลือบซิลิโคนทนน้ำมันและสารเคมีได้ดีกว่าผ้าเปล่า และ SC450 ยังยืดหยุ่นได้ถึงลบ 60°C ส่วนอุณหภูมิใช้งานให้ดูตามรุ่น โดย SC450 ระบุไว้ถึง 800°C
น้ำหนักผ้ามีผลต่อการป้องกันสะเก็ดไฟจริงไหม
มีผล ผ้าหนักกว่าทนแรงกระแทกและสะเก็ดไฟรุนแรงได้ดีกว่า แต่แลกกับความยืดหยุ่นในการพับเก็บและความสะดวกในการเคลื่อนย้าย
ใช้ทำอะไรได้อีกนอกจากม่านกันไฟ
ใช้เป็นผ้าชั้นนอกของฉนวนตัดเย็บแบบถอดประกอบได้ และทำซีลประตูเตาอุตสาหกรรมในบางรุ่น เช่น FB 880 และผ้าซิลิก้า
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง: หมวดผ้าใยแก้วทั้งหมด · หมวดผ้าซิลิก้า · ผ้าใยแก้วทนความร้อนมีกี่ชนิด เลือกใช้ต่างกันอย่างไร