ผ้ากันไฟคืออะไร มีกี่ประเภท เลือกใช้ในโรงงานอย่างไรให้ปลอดภัย

ผ้ากันไฟ คือผ้าทออุตสาหกรรมจากเส้นใยแร่ไม่ติดไฟ เช่น ใยแก้วหรือใยซิลิก้า ใช้ป้องกันสะเก็ดไฟ ความร้อนสะสม และการลุกลามของไฟ ตั้งแต่งานเชื่อมไปจนถึงจุดกันไฟลามระหว่างโซนการผลิต หลายคนยังสับสนว่าผ้ากันไฟ ผ้าใยแก้ว ผ้าซิลิก้า และผ้าหน่วงไฟทั่วไปคือของอย่างเดียวกันหรือไม่ ไปไขข้อสงสัยพร้อมดูตารางสเปกครบทุกรุ่นด้านล่างกันได้เลย

---

ผ้ากันไฟคืออะไร

ผ้ากันไฟคือผ้าที่ทอจากเส้นใยแร่อนินทรีย์ ไม่ใช่เส้นใยธรรมชาติหรือสังเคราะห์ทั่วไป จุดเด่นคือเนื้อวัสดุไม่ติดไฟตั้งแต่ต้น ไม่ใช่การเอาผ้าทั่วไปไปฉาบสารกันไฟทีหลัง จึงไม่มีสารเคลือบหลุดล่อนหรือเสื่อมสภาพเมื่อโดนความร้อนซ้ำ และเมื่อโดนไฟโดยตรงก็ไม่ปล่อยควันพิษ ซึ่งสำคัญสำหรับพื้นที่ปิดที่มีคนทำงานอยู่

ผ้ากันไฟ 2 ประเภทหลัก

ตามเส้นใย คือประเภทผ้าใยแก้วที่ใช้งานได้ตั้งแต่ 550°C ถึง 800°C ขึ้นกับชนิดการเคลือบผิว และประเภทผ้าซิลิก้าที่ทนความร้อนต่อเนื่องได้สูงถึง 1,000°C ทั้งสองประเภทตัดและเย็บได้เหมือนผ้าทั่วไป จึงนำไปขึ้นรูปเป็นม่าน ผ้าห่ม หรือปลอกหุ้มอุปกรณ์ตามขนาดจริงหน้างานได้

ผ้ากันไฟกับผ้าหน่วงไฟทั่วไปต่างกันอย่างไร

ในตลาดยังมีผ้าอีกกลุ่มที่เรียกว่าผ้าหน่วงไฟ (Fire-Retardant Treated Fabric) คือผ้าใยธรรมชาติหรือใยสังเคราะห์ทั่วไปที่ผ่านการชุบสารเคมีหน่วงการติดไฟ เนื้อผ้ายังติดไฟได้ตามธรรมชาติ เพียงแต่สารเคมีช่วยชะลอการลุกไหม้ชั่วคราว และประสิทธิภาพจะลดลงเมื่อซักหรือใช้งานซ้ำจนสารเคลือบเสื่อมสภาพ

ผ้ากันไฟกลุ่มใยแก้วและใยซิลิก้าของ STICO ต่างออกไป เพราะตัวเส้นใยเป็นแร่อนินทรีย์ที่ไม่ติดไฟอยู่แล้วโดยธรรมชาติ ไม่ต้องพึ่งสารเคลือบ จึงเหมาะกับงานอุตสาหกรรมหนักที่เจอความร้อนสูงซ้ำต่อเนื่อง มากกว่างานที่ต้องการแค่ชะลอไฟชั่วคราว

ผ้ากันไฟมีกี่ประเภทแบ่งตามการใช้งาน

แทนที่จะแบ่งตามชนิดเส้นใยอย่างเดียว การมองตามลักษณะการใช้งานจริงจะช่วยให้เห็นภาพว่าผ้ากันไฟหนึ่งม้วนนำไปทำอะไรได้บ้าง

1. ม่านกันสะเก็ดไฟงานเชื่อม ใช้กั้นพื้นที่ปฏิบัติงานเชื่อมและตัดโลหะเพื่อป้องกันสะเก็ดไฟกระเด็นไปโดนคนหรือวัสดุไวไฟรอบข้าง
2. ผ้าห่มกันไฟและผ้าห่มดับเพลิง ใช้คลุมดับไฟขนาดเล็กหรือคลุมป้องกันอุปกรณ์จากประกายไฟและความร้อนสะสม
3. ม่านกันไฟลามในโรงงาน ใช้กั้นแยกโซนการผลิตเพื่อชะลอไม่ให้ไฟหรือความร้อนลุกลามข้ามพื้นที่หากเกิดเหตุ
4. ผ้าคลุมกันความร้อนและซีลประตูเตา ใช้กับจุดที่มีความร้อนสะสมต่อเนื่อง เช่น รอยต่อขยายตัวของท่อหรือประตูเตาอุตสาหกรรม
5. ผ้าชั้นนอกของฉนวนตัดเย็บถอดประกอบได้ ใช้เป็นผิวนอกของฉนวนที่ห่อหุ้มวาล์วหรือหน้าแปลนแบบถอดออกได้

ตารางรวมสเปกผ้ากันไฟทุกรุ่นของ STICO

ตารางนี้รวมทุกรุ่นในสายผลิตภัณฑ์ผ้ากันไฟของ STICO ทั้งประเภทใยแก้วและประเภทซิลิก้าไว้ในที่เดียว เพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งหมดก่อนตัดสินใจ

รุ่น	ประเภท	น้ำหนัก	อุณหภูมิใช้งาน	จุดเด่นการใช้งาน
FBGASIA 430	ใยแก้วเปล่า	430 g/m²	ถึง 550°C	ผ้าห่มกันไฟ ม่านกันสะเก็ดไฟ ผ้าชั้นนอกฉนวนถอดประกอบได้
SC531	ใยแก้วเคลือบอะลูมิเนียม	450 g/m²	ถึง 550°C	ม่านกันไฟ สะท้อนความร้อน ฉนวนท่อไอเสีย
SC582	ใยแก้วเคลือบผิว	575 g/m²	ถึง 550°C	ม่านกันไฟ ผ้าชั้นนอกฉนวนท่อ HVAC
FB 880	ใยแก้วเปล่าน้ำหนักมาก	800 g/m²	ถึง 550°C	ม่านกันไฟลามขนาดใหญ่ ผ้าห่มดับเพลิง ซีลประตูเตา
SC450	ใยแก้วเคลือบซิลิโคน	850 g/m²	ถึง 800°C	ทนน้ำมันและสารเคมี งานปิโตรเคมี
SC600	ซิลิก้า SiO2 96% ขึ้นไป	600 g/m²	1,000°C	ม่านกันโลหะหลอม ซีลประตูเตา
SC800 (รหัสรุ่น SCS800)	ซิลิก้าเคลือบสองด้าน	800 g/m²	1,000°C	งานปิโตรเคมีอุณหภูมิสูง ท่ออุตสาหกรรม
SC1136	ซิลิก้าน้ำหนักมาก	1,240 g/m²	1,000°C	ป้องกันโลหะหลอมกระเด็นรุนแรง งานโรงหลอมและโรงแก้ว

ตัวเลขทั้งหมดคัดจากตารางสเปกและรายการการใช้งานบนหน้าสินค้าจริงของ STICO ไม่ใช่ค่าประมาณ

ผ้ากันไฟทนไฟได้กี่นาทีหรือกี่องศา

อุปกรณ์ป้องกันอัคคีภัยสำหรับแบ่งโซนอาคารตามมาตรฐานความปลอดภัยอาคารมักให้เรตติ้งเป็นระยะเวลาทนไฟเป็นนาที ส่วนผ้ากันไฟอุตสาหกรรมอย่างที่ใช้ในงานเชื่อมหรือหุ้มฉนวนจะระบุเป็นอุณหภูมิใช้งานต่อเนื่อง (องศาเซลเซียส) แทน ไม่ใช่ระยะเวลา

ผ้ากันไฟต่างจากผ้าใยแก้วและผ้าซิลิก้าอย่างไร

คำว่าผ้ากันไฟเป็นคำเรียกรวมตามหน้าที่การใช้งาน ส่วนผ้าใยแก้วและผ้าซิลิก้าเป็นคำเรียกตามชนิดเส้นใยที่ใช้ทอ พูดง่าย ๆ คือผ้าใยแก้วและผ้าซิลิก้าทั้งสองแบบคือผ้ากันไฟ เพียงแต่ทนความร้อนได้คนละระดับและเหมาะกับงานคนละแบบ

หากต้องการดูรายละเอียดเชิงลึกของแต่ละประเภท เช่น ชนิดการเคลือบผิว ตารางสเปกครบทุกรุ่น และการเลือกน้ำหนักผ้า ดูเพิ่มเติมได้ที่บทความ ผ้าใยแก้วทนความร้อนมีกี่ชนิด เลือกใช้ต่างกันอย่างไร และ ผ้าซิลิก้าคืออะไร ทนได้กี่องศา เลือกรุ่นไหนให้ตรงงาน ส่วนการเลือกผ้าเฉพาะสำหรับงานเชื่อมและงานตัดโลหะ ดูได้ที่ ผ้ากันสะเก็ดไฟงานเชื่อม เลือกวัสดุแบบไหนทนไฟและความร้อนได้ดีที่สุด

การติดตั้งและดูแลผ้ากันไฟเบื้องต้น

ผ้ากันไฟทุกรุ่นของ STICO จำหน่ายเป็นม้วน ตัดและเย็บขึ้นรูปตามขนาดจริงของหน้างาน จึงมีข้อควรรู้ก่อนติดตั้งดังนี้

• ระบบยึด ตัดเจาะรูใส่ตาไก่แล้วร้อยลวดหรือสายรัด หรือเย็บขอบให้เรียบร้อยเพื่อป้องกันผ้าลุ่ยระหว่างใช้งาน
• จุดทับซ้อนของผืนผ้า เมื่อใช้เป็นม่านกันไฟลามขนาดใหญ่ ควรเผื่อระยะทับซ้อนเพื่อไม่ให้มีช่องว่างที่สะเก็ดไฟหรือความร้อนลอดผ่าน
• ตรวจสภาพตามรอบ ผ้าที่บาง ขาด หรือมีรอยไหม้สะสมควรเปลี่ยนใหม่ทันที เพราะจุดเสียหายจะทนความร้อนได้ลดลง

เลือกผ้ากันไฟอย่างไรให้ตรงกับหน้างาน

ใช้เกณฑ์ 5 ข้อนี้ช่วยตัดสินใจก่อนสั่งซื้อ

1. เช็คอุณหภูมิสูงสุดที่หน้างานเจอจริง งานเชื่อมทั่วไปและม่านกันไฟลามใช้ผ้าใยแก้วได้ ถ้ามีโลหะหลอมกระเด็นโดยตรงต้องขยับไปผ้าซิลิก้าที่ทนได้ถึง 1,000°C
2. ดูลักษณะการใช้งานปลายทาง ถ้าจะทำเป็นม่านหรือผ้าห่มที่ต้องพับเก็บบ่อย ควรเลือกน้ำหนักเบา ถ้าจะทำเป็นผ้าชั้นนอกของฉนวนถาวรเลือกน้ำหนักมากได้
3. ตรวจสภาพแวดล้อมหน้างาน พื้นที่ที่มีน้ำมันหรือสารเคมีควรเลือกรุ่นเคลือบซิลิโคน ส่วนพื้นที่ต้องการสะท้อนความร้อนออกจากอุปกรณ์ควรเลือกรุ่นเคลือบอะลูมิเนียม
4. ยืนยันว่าต้องตัดเย็บขึ้นรูปเองหรือไม่ ผ้ากันไฟทุกรุ่นของ STICO ขายเป็นม้วนตัดเย็บได้ ไม่ใช่ผ้าห่มหรือม่านสำเร็จรูปพร้อมใช้ จึงควรวางแผนเรื่องการตัดเย็บให้พอดีกับหน้างานล่วงหน้า
5. ตรวจสอบข้อกำหนดใบรับรองก่อนสั่งซื้อ ถ้าหน้างานต้องการใบรับรองตามมาตรฐานอาคารหรือระยะเวลาทนไฟ ควรสอบถามทีมขายก่อน เพราะสเปกบนหน้าสินค้าเป็นค่าอุณหภูมิใช้งานต่อเนื่อง ไม่ใช่ค่าทดสอบระยะเวลาทนไฟ

โรงงานที่ต้องใช้ผ้ากันไฟหลายจุดพร้อมกันมักเลือกผ้าประเภทเดียวกันหลายน้ำหนักเพื่อบริหารสต๊อกง่ายขึ้น แทนที่จะสั่งวัสดุคนละชนิดสำหรับแต่ละจุด

สรุป

ผ้ากันไฟแบ่งเป็นประเภทใยแก้วที่ใช้งานได้ถึง 550-800°C และประเภทซิลิก้าที่ทนได้ถึง 1,000°C ต่างจากผ้าหน่วงไฟทั่วไปที่เป็นผ้าชุบสารเคมีและเสื่อมสภาพเมื่อใช้ซ้ำ สเปกที่ระบุเป็นค่าอุณหภูมิใช้งานต่อเนื่อง ไม่ใช่ระยะเวลาทนไฟตามมาตรฐานอาคาร การเลือกรุ่นต้องดูอุณหภูมิหน้างานจริง ลักษณะการใช้งาน และสภาพแวดล้อมประกอบกัน ก่อนไปดูรายละเอียดเชิงลึกของแต่ละประเภทในบทความที่เกี่ยวข้อง

---

คำถามที่พบบ่อย

ผ้ากันไฟกับผ้าใยแก้วเป็นของอย่างเดียวกันไหม

ผ้าใยแก้วเป็นผ้ากันไฟชนิดหนึ่ง ผ้ากันไฟเป็นคำเรียกรวมตามหน้าที่การใช้งาน ส่วนผ้าใยแก้วและผ้าซิลิก้าเป็นคำเรียกตามชนิดเส้นใยที่นำมาทอ

ผ้ากันไฟทนความร้อนได้สูงสุดกี่องศา

ขึ้นกับประเภทเส้นใย ผ้าใยแก้วทนได้ 550 ถึง 800°C ตามชนิดการเคลือบผิว ส่วนผ้าซิลิก้าทนความร้อนต่อเนื่องได้ถึง 1,000°C

ผ้ากันไฟกับผ้าหน่วงไฟทั่วไปต่างกันอย่างไร

ผ้ากันไฟทำจากเส้นใยแร่ที่ไม่ติดไฟตั้งแต่ต้น ส่วนผ้าหน่วงไฟเป็นผ้าใยธรรมชาติหรือสังเคราะห์ที่ผ่านการชุบสารเคมีหน่วงไฟ ซึ่งประสิทธิภาพจะลดลงเมื่อใช้งานหรือซักซ้ำหลายรอบ

ผ้ากันไฟใช้ทำม่านกันไฟลามในโรงงานได้ไหม

ได้ หน้าสินค้าระบุการใช้งานเป็นม่านกันไฟในผ้าใยแก้วหลายรุ่น เช่น FBGASIA 430, SC531, SC582 และ FB 880 แต่ค่าที่ระบุเป็นอุณหภูมิใช้งานต่อเนื่อง ไม่ใช่ค่ารับรองระยะเวลาทนไฟ

ผ้ากันไฟซื้อเป็นผืนสำเร็จรูปได้ไหม หรือต้องตัดเย็บเอง

ผ้ากันไฟของ STICO จำหน่ายเป็นม้วนความยาว 50 เมตร ตัดและเย็บขึ้นรูปตามขนาดจริงของหน้างาน ไม่ใช่ผ้าห่มหรือม่านสำเร็จรูปพร้อมใช้ทันที

เลือกผ้ากันไฟผิดประเภทจะเป็นอย่างไร

ถ้าใช้ผ้าใยแก้วในจุดที่มีโลหะหลอมกระเด็นตรง ผ้าจะไหม้ทะลุเร็วกว่าที่ควร เพราะเกินอุณหภูมิใช้งานสูงสุดของประเภทใยแก้ว ควรเช็คอุณหภูมิหน้างานจริงก่อนเลือกเสมอ

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง: ผ้าใยแก้วทนความร้อนมีกี่ชนิด เลือกใช้ต่างกันอย่างไร · ผ้าซิลิก้าคืออะไร ทนได้กี่องศา เลือกรุ่นไหนให้ตรงงาน · ผ้ากันสะเก็ดไฟงานเชื่อม เลือกวัสดุแบบไหนทนไฟและความร้อนได้ดีที่สุด · หมวดผ้าใยแก้วทั้งหมด · หมวดผ้าซิลิก้า